Κανείς δεν περιμένει αυτό το βιβλίο να αποτελεί καθρέφτη του ίδιου του εαυτού. Κι όμως ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης με το τελευταίο του μυθιστόρημα «Με λένε Ηλιοστάλαχτη», μας βάζει να αναμετρηθούμε με τον ίδιο μας τον εαυτό αλλά και να «μετρήσουμε» ξανά τον κώδικα ηθικής. Με έναν ήρωα που σταδιακά μεταμορφώνεται στην καλύτερη εκδοχή του εαυτού του μας δίνει μια κατεύθυνση εξέλιξη.
Συνέντευξη στον Λευτέρη Χ. Θεοδωρακόπουλο
Μάλιστα χρησιμοποιεί και ονόματα που φέρουν συμβολισμούς ισχυρούς. Την ίδια ώρα σημαντικό ρόλο στο βιβλίο παίζουν και οι ανθρώπινες αξίες που προσπαθούν να αναδυθούν σε μια κοινωνία που βυθίζεται στην μιζέρια και στην ρουτίνα αλλά και στην κακία.
Ο Ηλίας Κατσαρός, ο ήρωας του νέου σας μυθιστορήματος, θα μπορούσε να αποτελέσει τον «καθρέφτη» για τον καθένα από εμάς;
«Απολύτως. Ο Ηλίας Κατσαρός δεν δημιουργήθηκε για να αποτελέσει απλώς έναν ακραίο, «κακό» χαρακτήρα μιας μυθοπλασίας, αλλά έναν παραμορφωτικό -και ταυτόχρονα αποκαλυπτικό-καθρέφτη της ίδιας της κοινωνίας μας. Στο πρόσωπό του συμπυκνώνονται οι αδυναμίες, οι φόβοι, ο εγωισμός και, κυρίως, η τάση του σύγχρονου ανθρώπου να ταυτίζει την επιτυχία και την ασφάλεια με την απόκτηση υλικών αγαθών. Όλοι μας, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, εγκλωβιζόμαστε κάποιες φορές στον ατομικισμό μας, κυνηγώντας απατηλούς στόχους και προσπερνώντας την ουσία των πραγμάτων».
Η απληστία είναι για εσάς το μεγάλο αγκάθι στις ανθρώπινες σχέσεις;
«Χωρίς καμία αμφιβολία. Η απληστία είναι ίσως το πιο ύπουλο και καταστροφικό συναίσθημα, διότι τρέφεται αποκλειστικά από το «εγώ» και δεν χορταίνει ποτέ. Στην ιστορία του Ηλία, βλέπουμε καθαρά πώς η απληστία δηλητηριάζει την προσωπική του ζωή: προσελκύει ανθρώπους επιπόλαιους, καταστρέφει την αληθινή αγάπη όπως αυτή που έζησε με τη Δανάη, και τον οδηγεί στην απόλυτη συναισθηματική απομόνωση. Η απληστία χτίζει τείχη ανάμεσα στους ανθρώπους, καταστρέφει την εμπιστοσύνη και αντικαθιστά την ανιδιοτελή συντροφικότητα με στείρες, συναλλακτικές σχέσεις. Χωρίς την αποβολή της απληστίας, καμία ανθρώπινη επαφή δεν μπορεί να είναι ουσιαστική».
Τι συμβολίζει το όνομα «Ηλιοστάλαχτη» για εσάς;
«Το όνομα «Ηλιοστάλαχτη» φέρει έναν βαθύτατο συμβολισμό, τόσο γλωσσικά όσο και πνευματικά. Σημαίνει αυτή που έχει σταλάξει από τον ήλιο, δηλαδή μια σταγόνα από το ίδιο το θείο, άκτιστο φως. Στο μυθιστόρημα, η Ηλιοστάλαχτη δεν είναι απλώς ένας μεταφυσικός επισκέπτης, αλλά η ενσάρκωση της ελπίδας, της αλήθειας και της θείας χάριτος που έρχεται να διαλύσει το πυκνό σκοτάδι στο οποίο έχει βυθιστεί η ψυχή του πρωταγωνιστή. Συμβολίζει την ευκαιρία που δίνεται στον κάθε άνθρωπο -ακόμα και στον πιο έκπτωτο-να αντικρίσει το φως, να θυμηθεί την ουράνια καταγωγή της ψυχής του και να αναγεννηθεί».
Στο νέο σας μυθιστόρημα διακρίνονται πολύ οι αξίες σε έναν κόντρα ρόλο του πρωταγωνιστή. Θεωρείτε ότι πλέον εν έτει 2026 έχουν μπει σε καθεστώς κρίσης;
«Δυστυχώς, η πραγματικότητα επιβεβαιώνει ότι οι θεμελιώδεις ανθρωπιστικές αξίες δοκιμάζονται σκληρά στις μέρες μας. Αξίες όπως η αλληλεγγύη, η ενσυναίσθηση, η ανιδιοτέλεια και η συγχώρεση συχνά αντιμετωπίζονται ως αδυναμίες ή αναπερχόμενα κατάλοιπα του παρελθόντος. Ο κυνισμός και ο ατομικισμός τείνουν να γίνουν ο κανόνας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο επέλεξα να τοποθετήσω τον Ηλία Κατσαρό σε έναν κόντρα ρόλο: εκπροσωπεί τον απόλυτο πραγματισμό μιας εποχής σε κρίση, για να αναδειχθεί πιο ανάγλυφα η ανάγκη επιστροφής στις παλιές, δοκιμασμένες αξίες».
Ποια από τις αξίες θεωρείτε εσείς πιο σημαντική;
«Για μένα, η υπέρτατη αξία, εκείνη από την οποία πηγάζουν όλες οι υπόλοιπες, είναι η ανιδιοτελής αγάπη. Δεν αναφέρομαι μόνο στον ερωτικό συναισθηματισμό, αλλά στην αγάπη ως στάση ζωής, ως προσφορά και ως υπαρξιακή ανοιχτότητα προς τον πλησίον. Στο βιβλίο, βλέπουμε πως όσο ο Ηλίας στερείται την αγάπη, παραμένει ένας ζωντανός-νεκρός, ένας άνθρωπος εγκλωβισμένος στον πλούτο του. Μόνο όταν επιτρέπει στον εαυτό του να νιώσει ξανά αγάπη -αρχικά με τις φιλανθρωπικές πράξεις και έπειτα με τη στάση του απέναντι στη Δανάη- αρχίζει να ανασαίνει αληθινά».
Γιατί ο Ηλίας Κατσαρός είναι ο ήρωας, γιατί ένας άνθρωπος του συστήματος; Θέλετε να δείξετε την κορύφωση του ανθρώπου, την πτώση και την μετάνοια;
«Επέλεξα έναν άνθρωπο του συστήματος, έναν επιτυχημένο και αδίστακτο επιχειρηματία, διότι στα μάτια της σημερινής κοινωνίας αυτός ο άνθρωπος αντιπροσωπεύει την «κορυφή». Ήθελα να αποδομήσω αυτό ακριβώς το αφήγημα: να δείξω ότι αυτή η δήθεν κορυφή είναι στην πραγματικότητα ο πάτος μιας ηθικής και πνευματικής πτώσης. Η διαδρομή του Ηλία είναι η κλασική, αλλά πάντα επίκαιρη, πορεία της ανθρώπινης τραγωδίας. Ξεκινά με την άνοδο και την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας, περνά από την εσωτερική συντριβή και τον φόβο όταν έρχεται αντιμέτωπος με τη θνητότητά του, και καταλήγει στη λύτρωση μέσω της μετάνοιας».
Αλήθεια η μετάνοια πόσο σημαντική είναι για τη ψυχή του κάθε ανθρώπου;
«Η μετάνοια είναι ίσως η πιο επαναστατική και θεραπευτική πράξη που μπορεί να βιώσει η ανθρώπινη ψυχή. Στην ουσία της, η λέξη «μετάνοια» σημαίνει αλλαγή του νου, μετατόπιση της οπτικής γωνίας με την οποία βλέπουμε τον κόσμο και τον εαυτό μας. Δεν πρόκειται για μια στείρα ενοχή ή μια παθητική αυτοτιμωρία, αλλά για μια ενεργητική διαδικασία απελευθέρωσης. Όπως φαίνεται και στο μυθιστόρημα, η μετάνοια του Ηλία στην εκκλησία, όταν προσεύχεται για τη ζωή της Δανάης, είναι το σημείο καμπής. Εκεί σπάει ο σκληρός του φλοιός. Η μετάνοια καθαρίζει την ψυχή, γαληνεύει το πνεύμα και ανοίγει τον δρόμο για μια νέα, ουσιαστική αρχή».
Τα ταξίδια στον εαυτό μας, όπως αυτό που έκανε ο Κατσαρός, είναι τελικά τα πιο σημαντικά;
«Χωρίς καμία αμφιβολία. Το ταξίδι που κάνει ο Κατσαρός -με τη βοήθεια της Ηλιοστάλαχτης- είναι ένα βουτηγμένο στην αλήθεια ταξίδι αυτογνωσίας. Καλείται να κοιτάξει πίσω, να αντικρίσει τις πληγές της παιδικής του ηλικίας, τα λάθη του, τις αδικίες που διέπραξε και την εσωτερική του γύμνια. Είναι ένα ταξίδι επώδυνο, γεμάτο αναμετρήσεις με τους δαίμονές μας, αλλά είναι το μόνο που προσφέρει αληθινή λύτρωση. Μόνο όταν βρούμε το θάρρος να καταδυθούμε στα βάθη της ψυχής μας, μπορούμε να ανακαλύψουμε τι έχει πραγματική αξία στη ζωή και να βρούμε την εσωτερική μας ειρήνη».
Η περίληψη του βιβλίου
Ο Ηλίας Κατσαρός δεν πιστεύει σε τίποτα παρά μόνο στη δύναμη του χρήματος και στην απάτη. Όλα όμως αλλάζουν, όταν εμφανίζεται μπροστά του η Ηλιοστάλαχτη, μια μυστηριώδης λευκοντυμένη οντότητα, η άγγελός του. Τον προειδοποιεί ότι θα πεθάνει σε επτά μέρες, ανήμερα τα Χριστούγεννα. Όταν τελικά θα τον πείσει για την ύπαρξή της, η Ηλιοστάλαχτη τον ωθεί να συναντήσει την πρώτη και μοναδική του αγάπη, τη Δανάη, την οποία είχε εγκαταλείψει κυνηγώντας τα πλούτη. Η Δανάη, τώρα μια φιλάνθρωπος, του ξυπνά μνήμες από την ανθρωπιά που κάποτε είχε. Ο κυνικός Ηλίας αρχίζει να βλέπει ρωγμές στην αυτοκρατορία της διαφθοράς του. Όταν όμως η αγαπημένη του δέχεται επίθεση από εγκληματίες, ο Ηλίας συνθλίβεται. Με τον θάνατο να καραδοκεί για αυτόν την επόμενη μέρα και τη Δανάη να δίνει την ύστατη μάχη για τη ζωή της, ο αδίστακτος επιχειρηματίας βρίσκεται πρώτη φορά στο έλεος της μοίρας του.
